Khởi nghiệp từ phòng nuôi cấy mô: Anh nông dân Gia Lai làm chủ công nghệ, thu hơn 4 tỷ đồng mỗi năm
Tại thị xã An Khê (Gia Lai), mô hình khởi nghiệp của anh Thái Xuân Biên đang trở thành câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều nông dân trẻ. Từ một công nhân nhà máy đường, thu nhập bấp bênh, anh Biên đã tự học, tự nghiên cứu và mạnh dạn đầu tư xây dựng phòng nuôi cấy mô giống cây lâm nghiệp – một lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao mà trước đây gần như chỉ nằm trong tay viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp lớn.
Đến nay, cơ sở của anh đã cung cấp hơn 4,5 triệu cây giống keo, bạch đàn cấy mô, đạt doanh thu trên 4 tỷ đồng, góp phần chủ động nguồn giống chất lượng cao cho địa phương và nhiều tỉnh miền Trung – Tây Nguyên.
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
Hành trình bước vào công nghệ cao của một nông dân trẻ
Sau khi rời nhà máy đường vì thu nhập bấp bênh, anh Biên trở về quê sản xuất trên 1,5ha đất gia đình giao lại. Trồng sắn, trồng rau, rồi mô hình gì cũng thử, nhưng “được mùa mất giá” khiến kinh tế vẫn không ổn định.
Khoảng năm 2010, khi phong trào trồng rừng phát triển mạnh, anh nhận thấy nhu cầu cây giống keo, bạch đàn tăng cao nên quyết định mở vườn ươm. Từ 100.000 cây giống đầu tiên, anh thu lãi 70 – 80 triệu đồng. Nhận thấy tiềm năng lớn, anh mở rộng quy mô lên 2–4 triệu cây/năm.
Tuy nhiên, phụ thuộc vào nguồn cây cấy mô từ TP.HCM khiến chi phí cao, vận chuyển xa làm cây yếu, ảnh hưởng đến chất lượng. Chính khó khăn này thôi thúc anh tìm cách tự chủ công nghệ nuôi cấy mô – một quyết định táo bạo đối với một nông dân “tay ngang”.
Tự học – tự nghiên cứu – tự xây phòng nuôi cấy mô
Năm 2020, anh Biên đăng ký khóa học nuôi cấy mô tại Đại học Nông Lâm TP.HCM. Học xong, anh trở về và đầu tư 350m² đất để xây:
2 phòng nuôi cấy mô
2 phòng pha môi trường – chuẩn bị mẫu
1 phòng sinh hóa
Cùng đầy đủ tủ cấy, nồi hấp, thiết bị vô trùng, tủ nuôi sáng…
Sau khi thành thạo kỹ thuật nhân chồi, tạo cây, xử lý mẫu… anh bắt đầu nhân giống keo, bạch đàn. Khâu quan trọng nhất – theo anh Biên – là chọn vật liệu mẹ hoàn toàn sạch bệnh, sinh trưởng khỏe, vì cây mô chỉ tốt khi bộ gen cây mẹ tốt.
Giai đoạn đầu, tỉ lệ sống rất thấp. Anh liên tục vào TP.HCM và Quy Nhơn học thêm, tham gia chuyển giao công nghệ của các trung tâm lớn. Nhờ sự kiên trì, đến năm 2022 anh chính thức làm chủ quy trình, tạo ra cây giống cấy mô chất lượng cao, mạnh khỏe, đồng đều, sạch bệnh.
Công nghệ tạo bước ngoặt – doanh thu bứt phá hàng tỷ đồng
Kể từ khi thành công với phòng mô, anh đã:
Xuất bán 4 triệu cây bạch đàn cấy mô
Xuất bán 500.000 cây keo cấy mô
Doanh thu trên 4 tỷ đồng
Cung cấp giống cho Quảng Bình, Bình Định, Quảng Ngãi và toàn tỉnh Gia Lai
Nhiều hộ dân phản hồi rằng cây cấy mô khỏe, đồng đều, chống sâu bệnh tốt và sinh trưởng vượt trội so với giống giâm hom truyền thống.
Một ưu điểm quan trọng của cây mô là rút ngắn thời gian hoàn chỉnh rừng trồng, tăng năng suất và giúp người dân giảm rủi ro trong sản xuất lâm nghiệp.
Tự chủ nguồn giống – giảm chi phí cho cả địa phương
Theo ông Võ Văn Thanh – Chủ tịch Hội Nông dân xã Song An – việc anh Biên đầu tư phòng nuôi cấy mô đã giải quyết được vấn đề lớn mà vườn ươm địa phương gặp phải bấy lâu: phụ thuộc nguồn giống từ TP.HCM khiến giá cao và chất lượng không ổn định.
Nhờ anh Biên:
Giá giống hợp lý hơn
Giảm chi phí vận chuyển
Nguồn cây khỏe, nâng cao tỉ lệ sống
Chủ động cung cấp cho hàng loạt vườn ươm trong tỉnh
Từ một hộ nông dân, anh đã góp phần nâng cao chất lượng rừng trồng và thu nhập cho hàng trăm hộ khác.
Ứng dụng kiến thức mới – hướng tới phát triển bền vững
Ngoài sản xuất giống lâm nghiệp, anh Biên còn tìm hiểu thêm về công nghệ nhân giống nhiều loại cây khác, trong đó có các mô hình liên quan đến cây dừa và cây ăn trái. Một trong những nguồn tài liệu anh tham khảo là các hướng dẫn kỹ thuật trên những trang chuyên ngành như:
Tìm hiểu các sản phẩm – vật tư nông nghiệp ứng dụng trong kỹ thuật nhân giống:👉 https://vigen.vn/
Các quy trình liên quan đến kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dừa sáp giúp người dân hiểu rõ hơn về nhu cầu của cây mô khi đưa ra môi trường thật:👉 https://vigen.vn/cach-trong-dua-sap-mo/
Những kiến thức này giúp anh hoàn thiện hơn quy trình ươm giống, cũng như hướng tới việc phát triển phòng mô theo hướng đa dạng hóa sản phẩm trong tương lai.
Khát vọng đưa cây giống công nghệ cao lan rộng khắp Tây Nguyên
Hiện anh Biên đang tiếp tục mở rộng:
Tăng số lượng phòng nuôi cấy
Nghiên cứu thêm giống mới
Kết hợp chuyển giao kỹ thuật cho các hộ trồng rừng
Hướng đến mô hình doanh nghiệp cung cấp giống lâm nghiệp chất lượng cao quy mô toàn miền Trung – Tây Nguyên
Với ý chí bền bỉ và tinh thần đổi mới, anh Biên đã chứng minh rằng: nông dân hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ cao, và khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, cơ hội thành công sẽ mở ra rộng hơn rất nhiều.
Làm giàu từ nông nghiệp: Hành trình của chàng 8X du học Mỹ trở thành “ông chủ” giống cấy mô
Từ trung tâm quận 10 (TP.HCM), chiếc xe lăn bánh gần 2 giờ đồng hồ để đưa chúng tôi về ấp Rừng Sến, xã Mỹ Hạnh Bắc, huyện Đức Hòa (Long An). Nơi đây là Nhà máy sản xuất cây giống công nghệ sinh học – điểm tựa cho khát vọng làm nông nghiệp công nghệ cao của Công ty Hoa Việt. Đồng hành cùng chúng tôi là Hiếu và thạc sĩ Tô Thị Nhã Trầm, hai người trẻ đang được xem là thế hệ tiên phong trong lĩnh vực giống cây trồng nuôi cấy mô.
Tuy đường xa và nhiều đoạn ùn tắc, nhưng câu chuyện khởi nghiệp đầy quyết tâm và khác thường của họ khiến quãng đường trở nên ngắn lại.
Từ Mỹ trở về, rẽ hướng sang nông nghiệp công nghệ cao
Hiếu – chàng trai tốt nghiệp thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Đại học Wisconsin (Mỹ), từng nghĩ mình sẽ làm việc trong lĩnh vực tài chính hoặc doanh nghiệp lớn. Nhưng cơ duyên lại đưa anh đến với mô hình sản xuất giống cây trồng bằng công nghệ nuôi cấy mô – một ngành đầy tiềm năng nhưng vẫn còn rất mới mẻ với người trẻ.
Trong những lần trò chuyện với bạn bè, Hiếu nghe nhắc nhiều về cây giống nuôi cấy mô: sạch bệnh, đồng đều, dễ nhân rộng. Tò mò, anh tìm hiểu sâu hơn và dần bị cuốn hút.Sau đó, Hiếu gặp Trầm – nữ thạc sĩ đã hơn 10 năm nghiên cứu về nhân giống vô tính, từng đạt hàng loạt giải thưởng khoa học có giá trị.
Từ nền tảng kiến thức của Trầm, cộng với tư duy quản trị của Hiếu, cả hai quyết định hợp tác và theo đuổi con đường mà không ai ngờ sẽ gắn bó dài lâu: Sản xuất giống cây trồng công nghệ cao bằng phương pháp nuôi cấy mô.
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
Ở giai đoạn này, Hiếu dành nhiều thời gian để học về thị trường, quy trình, tiêu chuẩn giống. Những tài liệu nền tảng về công nghệ mô thực vật – vốn còn hạn chế – được anh tìm đọc thêm trên các trang chuyên ngành, trong đó có những nguồn cập nhật kiến thức về cây giống và nông nghiệp công nghệ cao như:👉 https://vigen.vn/
Cô thạc sĩ đam mê giống cây và “duyên nghề” đặc biệt
Trầm sinh ra trong một gia đình nông dân ở Bình Thuận. Tình yêu với cây giống đã theo cô từ nhỏ. Khi theo học Đại học Nông lâm TP.HCM rồi trở thành giảng viên, cô có thêm cơ hội nghiên cứu sâu hơn về thực vật.
Cũng chính niềm đam mê đó đã giúp Trầm thực hiện thành công những đề tài mà nhiều người từng cho là “bất khả thi”, trong đó có nghiên cứu về cây tiêu đột biến tại Lâm Đồng. Sự kiên trì, sáng tạo và khả năng nghiên cứu của Trầm đã mang về các giải thưởng lớn như:– Giải thưởng VIFOTEX 2007– Quả Cầu Vàng 2011– Eureka toàn quốc 2007– Giải thưởng Lương Định Của 2013
Với nền tảng vững chắc đó, Trầm trở thành nhân tố quan trọng giúp Hoa Việt định hình hướng đi riêng trong lĩnh vực giống cấy mô.
Nhà máy khiêm tốn bên ngoài nhưng hoạt động quy mô lớn bên trong
Khi bước vào bên trong, một thế giới hoàn toàn khác mở ra:– phòng lab hơn 1.000m²,– khu vườn ươm giống 20.000m²,– khu vườn thuần hóa 4.000m²,– lúc cao điểm lên đến 60 kỹ thuật viên và công nhân.
Tất cả hoạt động dưới sự điều phối của Hiếu và Trầm – những người trực tiếp giám sát từ khâu tách mô, nhân chồi, cấy chuyển, đến nuôi cây trong nhà kính và xuất giống ra thị trường.
Khởi nghiệp đầy thử thách: Làm tất cả nhưng không có “mũi nhọn”
Thời gian đầu, Hoa Việt nhận nhân giống theo yêu cầu. Khách đặt giống gì thì lab lại bắt tay làm giống đó.Nhưng cách làm này khiến công ty bị động, không định vị được thương hiệu và khó mở rộng sản xuất.
Sau nhiều cuộc họp chiến lược, công ty quyết định chọn 3 dòng sản phẩm chủ lực:
1. Chuối cấy mô
Thị trường chuối đang phát triển mạnh. Nhiều nước nhập khẩu chuối Việt Nam, nhưng giống trong nước không đồng đều hoặc phải nhập khẩu với chi phí cao.Những giống chuối công nghệ cao như chuối cau, chuối tiêu, chuối Laba, chuối đỏ… khi được nhân bằng mô đều tạo ra độ sạch bệnh và đồng nhất vượt trội.
Nhiều hộ trồng chuối hiện đang tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật trồng chuối cấy mô, trong đó các tài liệu tham khảo uy tín như:👉 https://vigen.vn/chuoi-tieu-hong-nuoi-cay-mo/ được sử dụng rộng rãi nhờ tính cập nhật và dễ hiểu.
2. Tiêu sạch bệnh
Tiêu là “vàng đen” nhưng rủi ro vì dịch bệnh luôn đeo bám.Trầm và đội ngũ đã nghiên cứu thành công giống tiêu Sri Lanka và tiêu Vĩnh Linh sạch bệnh, cung cấp cho cả nông hộ lẫn dự án lớn.Mục tiêu của Hoa Việt là khôi phục nền nông nghiệp hồ tiêu theo hướng bền vững, giảm chi phí, tăng năng suất.
3. Đinh lăng nuôi cấy mô
Nhu cầu cao, giá trị dược liệu tốt, và phù hợp sản xuất quy mô công nghiệp.
Quy trình sản xuất – nơi thể hiện “sức mạnh công nghệ”
Để tạo ra giống chuối cấy mô đạt chuẩn, quy trình được thực hiện nghiêm ngặt:
Giai đoạn 1: Tuyển chọn cây mẹ
– sạch bệnh– sinh trưởng mạnh– ổn định di truyền
Giai đoạn 2: Nhân chồi trong phòng sạch
– Dùng môi trường dinh dưỡng chuyên dụng– Điều kiện ánh sáng – nhiệt độ – độ ẩm được kiểm soát hoàn toàn– Nhân nhanh từ vài chồi lên hàng nghìn chồi khỏe
Giai đoạn 3: Thuần dưỡng nhà lưới
– 7–10 ngày đầu rất quan trọng– Nhiệt độ: 25–30°C– Độ thoáng khí cao– Tưới phun sương để rễ thích nghi dần– Theo dõi độ cứng cây, phát triển lá và phục hồi rễ
Giai đoạn 4: Xuất vườn
Tỷ lệ sống luôn đạt trên 95%, giúp người trồng yên tâm xuống giống.
“Mang cây sạch bệnh đi khắp mọi miền đất nước”
Đến nay, hàng trăm nghìn cây giống của Hoa Việt đã được phân phối khắp cả nước:– Tây Nguyên– Đông Nam Bộ– Đồng bằng sông Cửu Long– Nam Trung Bộ– Miền Bắc
Nhiều vùng trồng lớn đã chuyển từ giống truyền thống sang giống cấy mô nhờ độ đồng đều, khỏe mạnh và năng suất vượt trội.
Trầm khẳng định:“Nếu cây giống sạch bệnh, nguồn gốc rõ ràng, người trồng sẽ có nền tảng tốt để làm nông nghiệp bền vững.”
Kết luận
Câu chuyện của Hiếu và Trầm là minh chứng rõ ràng rằng nông nghiệp công nghệ cao không chỉ dành cho những phòng lab lạnh lẽo, mà còn có thể trở thành con đường làm giàu đầy triển vọng cho người trẻ.
Từ đam mê, tri thức đến chiến lược sản phẩm, họ đã biến mô hình nuôi cấy mô – vốn rất mới mẻ – thành ngành kinh doanh ổn định, tạo giá trị cho người trồng và đóng góp cho nông nghiệp Việt Nam.